Dag 6, de laatste dag
By: Johan van Ruijven, Managing Director of Chapeau No guts
Op de vertrekdag van de APEP-delegatie staan nog twee afspraken gepland. In de stad onmoeten we Dave Gribbin, lid van de campagnestaff van Dick Cheney. Daarna worden de lunch en het begin van de middag doorgebracht bij America Online.
Misschien dat het komt omdat we te gast zijn bij EDS van democraat Bill Sweeney, maar het valt weer op dat de spreker vooral complimenten geeft aan de tegenpartij. Dave Gribbin was met name onder de indruk van de lobby onder de vakbondsleden, die in tegenstelling tot de overige Amerikanen, massaal naar de stembus zijn gekomen. Opnieuw waren de democraten, aldus Gribbin, beter in
street politics. Hij onderstreept zijn bewondering met een duidelijke grafiek, met op de x-as ‘activity' en op de y-as ‘difficulty'.
Labor scoort rechtsbovenin.
Gribbin is net terug uit Austin Texas, waar hij met zijn baas en George W. Bush op de uitslag wachtte. De spreker geeft kort zijn belevenissen in Austin weer – die overigens weinig onder doen voor onze avonturen in Washington – en vertelt over de grote politieke vaardigheden van Cheney. Maar verder klinkt er ook treurnis over de gang van zaken door. De verschillen tussen de campagnes waren te klein.
There was no gut rising movement on issues.
‘Wat ons wacht is een republiek op wankele basis. Wat zegt u? Nee, dit eindigt naar mijn overtuiging niet in de rechtzaal.
The court challenge is just part of the dance. We gaan wel uitgebreid hertellen. En daarna accepteren we de wil van het volk. Toch, Bill?'
De laatste stop is eigenlijk al in de
area van het vliegveld Dulles. Daar staat het hoofdkantoor van America Online. Een imposant gebouw, waar men niet geheel is voorbereid op onze komst. Om te beginnen werken de pc's niet die ter vermaak in de ontvangsthal annex wachtkamer staan opgesteld. Een pr-dame houdt tijdens een lunch een algemene inleiding over de internet-marktleider van de VS. De getallen en diensten zijn imposant, de ondersteuning van laptop en grootbeeldprojectie stukken minder.
Een jonge collega in dot.com outfout legt even uit in hoeverre de VS al geautomatiseerd heeft gestemd. Online votes kwamen al van militairen overzee en van testopstellingen in Californië en Oregon. In 2004 zal er full online worden gestemd. Hacking proof. Voorlopig zorgde het internet nog louter voor ellende: sites crashten in Florida, mede omdat in de staat tijdens het hoogtepunt van de election night twee miljoen inwoners simultaan op het net langdurig naar een uitkomst zochten. Hij toont nog z'n eigen ‘My Government' site. Met tweeduizend links naar overheden. Het zullen er snel tienduizend zijn. Er werken permanent vier editors aan. Maar de groep is niet onder de indruk. De vier zijn geen analysten, maar slimme linkers, is de opvatting. Of linke slimmeriken…
Misschien vloeit de matige belangstelling voor de presentaties ook wel een beetje voort uit de overdosis informatie die de groep heeft moeten verwerken deze week. De terugreis verloopt dan ook bijzonder rustig (zzzz). Slechts één keer rolt nog een collectieve lach door de cabine van het United Airlines toestel. Eén van de groepsleden houdt een paginagrote advertentie in de New York Times op. De tekst van adverteerder Swatch is even kort als geniaal:
"Congratulations mr. Gorebushoff"
JvR
Dag 5, vrijdag 10 november
By: Johan van Ruijven, Managing Director of Chapeau
Valse bingo
Amerika legt Palm Beach, Florida onder de microscoop. De Nederlandse delegatie in Washington houdt de hele dag een schuin oog gericht op CNN. En gaat vandaag zelf maar eens op onderzoek uit, want de uitslag waar we voor kwamen is één grote puinhoop. Tijdens twee ‘persconferenties', laten we ons persoonlijk bijpraten over de dreigende
constitutional crisis.
Bij advocatenkantoor Greenberg Traurig spreken we democratische en repubikeinse juristen. Ze doen hun best om de knoop te ontwarren, maar beantwoorden veel vragen met vragen. En met humor: "Palm Beach is een mondain oord. Je maakt mij niet wijs dat mensen die 60 bingo-formulieren tegelijk kunnen beoordelen, niet uit zo'n verkiezingsformulier komen…"
In het National Press Club Building ontpopt Eleanor Clift, politiek redacteur van Newsweek en commentator voor ABC's Good Morning America zich voor onze ogen tot de ster van de dag. Visie doorspekt met rake conclusies, doorweekt van de humor. "Die 19.000 stemmen die in Palm Beach naar Pat Buchanan gingen door die fout geprinte ballots, zijn natuurlijk een giller. Jassar Arafat zou er nog meer stemmen krijgen…" Of het tot een rechtszaak komt? We moeten wel ons systeem gaan overdenken. We have a history of making it hard for everybody to vote.
Tot slot ondervragen we een uur lang Charles Groenhuijsen, vlak voor zijn bijdrage aan het late NOS-journaal van die dag. "Als gaatjes in het midden van het stembiljet wettig zijn, dan is Bush president. Maar dit horrorverhaal is nog niet verteld. Vergeet niet dat Florida een lange geschiedenis heeft op het gebied van verkiezingsfraude. Wat dacht je van die 18.000 doden die hebben ‘gestemd'. Knap georganiseerd. En dan hebben we het alleen nog maar over Florida…"
Op CNN horen we dat er nog zeker tien dagen van onzekerheid volgen. Hoe dan ook, het was zeer bijzonder om direct getuige te zijn van Amerikaanse geschiedschrijving. Morgen weer Nederlands nieuws. Langzaam maar zeker maakt de nuchterheid zich weer van ons meester. Om met David Letterman te spreken:
"Gore isn't president, Bush isn't president; can we keep it that way?"
JvR
Dit was het laatste deel van ‘the election week'. Toch meer weten? Raadpleeg de deelnemers van de ‘Presidential Election Week 2000' van het Atlantic & Pacific Exchange Program (APEP). Nederland is 30 Amerika-deskundigen rijker…
Dag 4, donderdag 9 november
By: Johan van Ruijven, Managing Director of Chapeau
Florida-gate
Het had natuurlijk een dag vol vooruitzichten moeten worden. Maar zonder winnaar bleek dat onmogelijk. De Nederlandse delegatie in Washington begon nog geen vijf uur na
the presidential cliffhanger aan weer een vol dagprogramma, maar tolde net als de Amerikanen nog na van de onverwachte ‘waarnemersrol' die zij in de nacht van 7 op 8 november vervulde.
Al tijdens de eerste ontmoeting met Ivo Daalder van het Brookings instituut, een zeer bekende, democratisch getinte denktank, wordt duidelijk dat we getuige waren van unieke verkiezingsgeschiedenis. Onze gastheer zet de meest krankzinnige feiten op een rijtje. Een paar duizend per post uitgebrachte stemmen die nog niet binnen zijn, maar wel het verschil kunnen uitmaken. Vermiste stembussen. Mechanical screw ups bij overzeese stemmers, een verliezer die de meeste stemmen haalt, een senator uit Missouri die van een dode opponent verliest, een 98-jarige republikein uit South Carolina die wel wint, maar de datum van de uitslag misschien niet overleeft, de first First Lady die met een ‘ko' gouverneur wordt en de beerput in Florida die langzaam maar zeker opengaat. Florida-gate!
De hele dag is te merken dat de Amerikanen, die in alle bananenrepublieken in de wereld hebben uitgelegd hoe je een volk moet laten kiezen, nu de risee van de wereldpolitiek dreigen te worden. En zoals zo vaak, blijven ze er verlegen onder. De onzekerheid is de hele woensdag overal voelbaar en er klinken wat schuchtere verklaringen
. The system is not broken, America is temporary closed for business. Wat overkomt ons?
Amerika heeft een snoepje van een communicatieprobleem…
Ook bij EMM/EMI, twee vooraanstaande investment advisers, waren presentaties voorbereid die de consequenties van een nieuw bewind in het Witte Huis voor het investeringsklimaat in de gehele wereld al enigszins in kaart zouden brengen. Maar de vier sprekers redeneren vertwijfeld twee kanten op: als Gore wint, dan (…), maar als Bush (…). Ook hier wordt gemopperd op de narrow situation in het congres, de senaat en op de presidentstoel. Een coalitie, proberen we leuk? Nee, dit is geen land van consensus. We zitten nu zó op elkaars lip, dit wordt jarenlang supersaai. In 2004 willen we weer een echte winnaar!
Om 15.00 uur zitten we in the West Wing van het Witte Huis: the Roosevelt Room. Een afvaardiging van de staf is gastvrij en open over haar adviesfunctie aan de president. Maar welke president? De heren kunnen er wel om lachen, maar zijn niet gewend om zonder kennis te staan over hun baas.
You hear what we hear…
Middenin een uitleg over
strategy development en
decision making moeten we weg. Met een glimlach natuurlijk. Of we nog even een blik in het oval office willen werpen? Twee minuten later weten we waarom we zo plotseling ruimte moesten maken: een helicopter met Bill en Chelsea landt in de tuin. Een persleger pers staat al de hele dag gedisciplineerd opgesteld op een speciaal ingerichte platform aan de zijkant van de tuin.
Het programma eindigt met een receptie op de residentie van ambassadeur Joris Vos. Is er intussen nog wat gebeurd? De groep gebruikt zelfs de mobieltjes om het thuisfront in Nederland te raadplegen op de actualiteit. Gelukkig komt ook Charles Groenhuijsen even binnenvallen. Met een mooi verhaal over zíjn nacht en de quote van dag: "Soms zijn feiten mooier dan fictie…"
JvR
Dag 3, woensdag 8 november
By: Johan van Ruijven, Managing Director of Chapeau
Fotofinish!
Tijdens het uitgebreide ontbijt bij de International Foundation for Election Systems, de organisatie achter de verkiezingen, geeft politiek commentator Charles Cook de zaal nog een advies: "Vertrouw die veel te vroege voorspellingen op Internet niet. Het wordt een fotofinish, dit soort polls slaan nergens op
. ‘Now There's a lot of races out there. Get out and vote!'
Een half uur later ervaren we de sfeer in twee stemlokalen. Bij het Clara Boston Community Center staan 1.250 stemgerechtigden geregistreerd. De check-in judge wordt geflankeerd door twee officials van beide partijen. Ze registreren vooral welke sympathisanten van de partij zijn gekomen. In de middag worden degenen die hun neus nog niet hebben laten zien gebeld en desnoods opgehaald…
De spanning van de dag slaat over op de groep als we het imposante gebouw van The Federal Reserve binnengaan. Chairman Alan Greenspan heeft twintig minuten voor ons vrijgehouden. Met de zin
‘Take a bough and only quote yourself', geeft een public affairs officer aan
wat wel en niet kan. Natuurlijk remt dat de groep niet af om Greenspan te vragen of hij onze zorgen over de Euro deelt. Zonder de code te breken: Nederland krijgt een pluim, Duisenberg doet zijn best en die Euro? Niet de valuta, maar de kapitaalvlucht van Europa naar de VS, is de bron van het kwaad.
We kiezen 's avonds voor de Mayflower: de party van de Democraten. Als we de overvolle, bloedhete lobby binnenlopen moet Gore net Florida teruggeven. Diep in de nacht zal ‘het bejaardentehuis' van de VS de doorslag geven. Het gejuich zwelt weer aan bij elke winst, hoe klein ook.Als Californië in handen van Al en Tipper valt, gaat het dak eraf. Een uur later zakt langzaam niet alleen de sfeer, maar ook het publiek: Men dweilt over de vloerbedekking. Slaap. Niemand kan zich herinneren dat het ooit zó lang duurde.
Bij de die-hards onder de fans van ‘Dubbya' hangt een totaal andere sfeer: meer chique, veel dronken dames, maar wel iedereen op de been. Een speaker grijpt zo af en toe een microfoon en complimenteert de volhouders. Dan, om 17 minuten over 2 ontploft het Hilton. George W. Bush is de 43
e president van de Verenigde Staten. Met een verschil ter grootte van het inwoneraantal van een Fries boerendorp, heeft hij de oudjes in Florida te pakken. Of gaan we overtellen? Enfin, morgen meer. Rennen naar m'n hotmail. Want u bent net wakker…
JvR
Dag 2, dinsdag 7 november
By: Johan van Ruijven, Managing Director of Chapeau
Money power in de dollarcratie
Op de tweede dag van het
exchange program dat dertig Nederlandse politici, vertegenwoordigers van departementen en captains of industry volgen in Washington ging het vooral over geld. Eén dag voordat de stembussen open gaan, heeft de groep een rijk programma. Onderzoeker en oud-journalist Larry Makinson en consultant/poller Mark Mellman kiezen tijdens het ontbijt voor populaire inleidingen over de rol van de dollar in de verkiezingen. Zonder blikken of blozen maken ze duidelijk wat men in de verkiezingsrace verstaat onder politiek bedrijven: maak er hoe dan ook business van. Niet voor niets zijn 41 van 50 senatoren miljonair
. Money follows power in de ‘dollarcratie'. Meer dan drie miljard dollar staken de kandidaten in hun campagnes. Wat wil je? De medewekers van Bush pleegden alleen al in de laatste tien campagnedagen 70 miljoen telefoontjes...
Waar dat geld vandaan komt? Makinson wijst op de website
spy on washington www.opensecrets.org. Maar daar is alleen te zien wie hoeveel aan wie heeft geschonken, binnen de ingewikkelde regels die daarvoor in dit land gelden. Als het
soft money dat wordt rondgepompt in het
election circus ter sprake komt, toont hij een veelbetekenende glimlach. Zijn de verkiezingen corrupt? Ja, maar wel transparant corrupt. Iedereen beschermt zijn investering. Het gaat er niet om wat het heeft gekost, maar wat je er voor terug krijgt.
Maar liefst acht inleidingen krijgt de groep deze dag voor de kiezen. Frank Fahrenkopf, vooral bekend als voorzitter van de Republikeinen tijdens zes van de acht Reagan jaren haalt uit naar Gore. ‘Hij vergat op de trom te slaan nu de economie sterker is dan ooit. Waarom trok ‘Clark Kent' niet één keer dat suffe overhemd uit om z'n Superman shirt te laten zien?
De analyses van President Government Affairs Randy Moorhead van Philips US leveren enkele uren na de ontbijtshow wat gefronste wenkbrauwen op bij de groep. Het gaat vooral over lobbyen, maar ook over een vorm van fundraising binnen: Moorhead laat 1 procent van z'n salaris storten op de rekening van het corporation political action committee. 75 Procent van z'n collega's kreeg hij ook zover. Maar ze waren niets verplicht (…). Ach wat is de waarde van geld.
‘The most important currency is your good word'.
Nee dan Amy Conroy van de League of Conservation Voters. Tijdens een korte presentatie over de activiteiten van haar organisatie, die er alles aan doet om het congres verantwoordelijk te houden voor het milieu, laat ze zien hoe ze haar media budget van slechts 4,5 miljoen dollar besteedt. Aan allerlei voorlichtingsmateriaal, maar ook aan de productie van spijkerharde commercials waarmee ze politici die over de schreef gaan aan de schandpaal nagelt. Een spot over gouverneur George Allen uit Virginia spreekt boekdelen. Hij wordt in een
hard hitting ad neergezet als lid van
‘The environmental Dirty Dozen'…
The Atlantic & Pacific Exchange Program heeft twee inleidingen later nog een ‘mystery guest'. Het is Chuck Brain, persoonlijk lobbyist van Clinton die de belangen van de president in het Congres uitdroeg. Chuck klinkt wat melancholiek als hij terugkijkt op acht jaar
serving for Bill. Het gaat onder andere weer over geld, veel geld. De groep besluit om de spreker wat op te vrolijken en laat snel een papiertje rondgaan om de stemming te peilen.
The Dutch delegation laat Gore morgen winnen met 19 tegen 11 stemmen. Hij glimlacht, maar zijn speech blijft
totally off the record.
A conversation among friends.
Laat in de middag geldt dezelfde restrictie, als de groep het deftige ministerie van financiën wordt binnengelaten, voor een ontmoeting met onderminister Stuart E. Eizenstat. De man die elke week met Alan Greenspan luncht. Dat z'n uitsmijter toch bekend raakt, moet hij maar accepteren. ‘We groeien harder dan de Europeanen, ja. Maar we werken er ook hard voor. Met de Japanners kennen we de langste werkweek ter wereld. En jullie hebben zes weken vakantie hé? Tsja. Bedankt voor uw aandacht, ik moet weer aan het werk…' En hij verdwijnt weer in een lange gang om zich te buigen over de besteding van een surplus aan dollars.
Even geen inleiding meer. Schoenen uit en CNN aan. Take your soul to the polls, roept Gore onder een paraplu in regenachtig Iowa, hopend op goed weer morgen. Vijftien staten nog onbeslist. Florida gaat de doorslag geven. Komt mooi uit. Ligt in een gunstige tijdzone. Is het lekker vroeg feest in Washington.
JvR
Dag 1, maandag 6 november
By: Johan van Ruijven, Managing Director of Chapeau
What's news?
Met nog minder dan 48 uur te gaan, is in Washington nog weinig te merken van wat de meest spannende verkiezingen sinds 1960 gaan worden. De stad is verlaten door de hoofdrolspelers, die in de ‘sweep states' de laatste allesbeslissende zwevende kiezers aan zich proberen te binden.
Maar het lijkt wel of ook alle andere inwoners van DC zich nauwelijks druk maken om wat komen gaat. In de stad waar Gore zich thuis voelt en Bush huis wil houden is een totaalgebrek aan communicatie over de verkiezingen. Op Pennsylvania Avenue, de straat die voor het Witte Huis langs loopt en waar geen verkeer meer rijdt sinds iemand er jaren geleden een schot op de ambtswoning loste, hangt een flodderig pamfletje aan een lantaarnpaal. Het is van Ralph Nader, de ‘last angry man' en onafhankelijk kandidaat die veel democratische stemmen afsnoept van Gore. Verderop op de National Mall, de prachtige groenstrook van Capitol Hill tot aan the Lincoln Memorial met de vele gratis musea, is het wel druk. Duizenden mensen, maar ook hier overheerst de serene rust, die je verwacht in het indrukwekkende Holocaust Memorial Museum, maar niet op de uitgestrekte plantsoenen, die zich perfect lenen voor een laatste speech.
In het Newseum, een tentoonstelling over nieuws en pers aan de voet van het Arlington National Cemetery, waar naast duizenden oorlogsslachtoffers ook de Kennedy's hun laatste rustplaats vonden, is het gelukkig wel mogelijk om in de sfeer te komen. Op Amerikanen valt veel aan te merken, maar musea inrichten en laten swingen kunnen ze. Na de inleidende film ‘What's news?' worden de campagnes van 1789 tot 1996 breed uitgemeten. Alle 42 presidenten die de VS tot nu toe kende, hielden het journaille behoorlijk bezig.
Weer buiten gebeurt er aan de voet van het monumentale Congres eindelijk iets. De drukke taal van een Italiaanse tv-verslaggever voor een camera herinnert aan het feit dat er iets bijzonders staat te gebeuren. Als je de ploeg ziet inpakken zie je ze denken: vijftig procent? Ze halen hier niet eens een opkomst van veertig…
JvR