Door Kees Wessels (Algemeen Dagblad 21 mei 2001)


Verbijsterd keerde Jan Troost, voorzitter van de Chronisch zieken en Gehandicapten Raad, vorige week terug uit de Verenigde Staten. Restaurants, winkels, bussen, de metro; hij kon er probleemloos met zijn rolstoel naar binnen. Heel anders dan in eigen land. ,,Nederland is een ontwikkelingsland.''

Gelukkig kon hij zaterdag zijn nieuwe auto ophalen. Een week zonder zijn aangepaste vervoermiddel gaf Jan Troost een redelijk hulpeloos gevoel. In een rolstoel vanuit Wijchen (bij Nijmegen) met het openbaar vervoer op pad gaan, is als de woestijn doorkruisen op de fiets.


U was heel boos toen u terugkwam uit de Verenigde Staten?

,,Ja en dat ben ik nog steeds. Na een week in Washington en New York is me duidelijk geworden hoeveel beter het in Nederland kan. Ik voelde me daar echt vrij. Zo vrij, dat ik serieus overwogen heb niet naar Nederland terug te keren. Het is zo heerlijk gewoon naar een restaurant te kunnen zonder dat je eerst uren boekjes moet doorspitten waar je met drie rolstoelen naar binnen kunt. Dat ik gewoon kan drinken wat ik wil omdat ik gewoon naar een aangepast toilet kan.''


Dat kan in Nederland niet?

,,Op een paar plekken na ben je nergens echt gewenst. Restaurants zijn niet ingericht op rolstoelen en van aangepaste toiletten hebben we hier al helemaal niet gehoord. Vaak krijg ik te horen dat ik niet naar binnen kan. Het restaurant ziet het ook als mijn probleem. Bij een Chinees in Maastricht deden ze voor mijn neus de deur weer dicht die ik net open had gedaan. Ik was zo perplex dat ik zonder iets te zeggen maar naar een andere tent ben gegaan.''


Waarom is het in de Verenigde Staten zo veel beter geregeld?

,,Daar heeft pakweg tien jaar geleden een organisatie een rechtszaak gewonnen tegen een hotel dat weigerde aanpassingen voor gehandicapten aan te brengen. Het hotel kreeg een boete van circa 150 miljoen gulden. Ook is in de VS in de wet vastgelegd dat gebouwen, winkels en dergelijke toegankelijk moeten zijn voor iedereen.''


En is dat ook zo?

,,Ik wist niet wat ik zag. Op het vliegveld kwam een soort bus ons ophalen. Alle dames- en herentoiletten hebben standaard een toilet voor gehandicapten. Alle bussen beschikken over een soort uitklapbare brug die met een druk op de knop naar buiten schuift en er is plek voor een aantal rolstoelen. Bij grote winkelcentra is een hele batterij parkeerplaatsen gereserveerd voor minder validen. De metro heeft liften en ook een uitklapstuk. De dienstregeling is in braille aangegeven. Dat geldt ook voor menukaarten in restaurants. En waar ze die niet hebben, leest de ober het menu gewoon voor. Je voelt je echt welkom.''


Is dat overal zo?

,,Wij zijn in de grote steden geweest, maar volgens onze zusterorganisatie in Amerika wordt elders een inhaalslag gemaakt. Het denken is er echt heel anders dan hier. Bedrijven realiseren zich dat een gehandicapte begeleiders heeft en dat hij dus gewoon goede klandizie is. Omdat de bussen toegankelijker zijn, ook voor mensen die slecht ter been zijn of zware koffers bij zich hebben, is het aantal reizigers met 10 procent gestegen. In Nederland worden we gewoon als lastig gezien. Treinen hoeven pas in 2030 toegankelijk te zijn.''


Misschien moet u ook een rechtszaak aanspannen?

,,Dan zal er eerst een wet moeten komen die het discrimineren van gehandicapten en chronisch zieken verbiedt. Er is jaren geleden een rechtszaak tegen de Spoorwegen geweest. De rechter zei dat wij geen gewone reizigers zijn en dat de NS met ons geen rekening hoeft te houden. Dan houdt het op. Na de zomer behandelt de Tweede Kamer een wetsvoorstel over non-discriminatie. Dan is het voor ons erop of eronder.''


In de VS ketenden leden van een militante gehandicaptenbeweging zich vast aan ontoegankelijke bussen en gebouwen. Is uw organisatie niet veel te braaf?

,,Ook wij werken mee aan het poldermodel. Misschien moeten wij ook maar eens wat stennis maken. In de VS is het ook niet van de ene op de andere dag gegaan. Zo wist bijna niemand dat president Roosevelt in een rolstoel zat. Hij had tijdens zijn campagne polio opgelopen. Om zijn handicap te verbergen heeft hij zelf een rolstoel gemaakt met een stuk keukenstoel zodat hij normaal leek te zitten. De stoel verborg hij onder zijn lange cape. In het regeringsgebouw was een houten helling naar de bibliotheek die werd weggehaald als er bezoek kwam. Nu is er, na al die jaren, bij zijn monument alsnog een beeld neergezet waarin hij in zijn rolstoel zit. Het hoeft niet langer verborgen te blijven. Gehandicapten hebben nu hun eigen held.''


Copyright: Algemeen Dagblad